Ana Sayfa Hakkımızda Hizmetler Ödüller Ekip Yayınlar Kariyer İletişim TÜRKÇEENGLISH Devin Law & IP — İstanbul
← Tüm Yayınlar
KategoriMarka
Yayın Tarihi28 Ağustos 2026
Yazarlar
Uğurcan TekinOrtak
Şevval Ezgi DemirAvukat

UDRP: Alan Adı Korsanlığına Karşı Küresel Hakem Yolu

Alan adları, ilk gelen alır ilkesiyle tahsis edilmektedir. Bu ilke, sistemin işlemesi için zorunlu olmakla birlikte, kötü niyetli kişilere de kapı aralamaktadır: başkasının markasını taşıyan alan adlarını tescil ettirip marka sahibine satmaya çalışmak, alan adı korsanlığı olarak bilinen ve dünyanın her yerinde aynı kalıpla işleyen bir faaliyettir. Bu soruna küresel ölçekte verilen cevap, ICANN tarafından benimsenen Yeknesak Alan Adı Uyuşmazlık Çözüm Politikası, bilinen adıyla UDRP'dir.

UDRP, com, net, org gibi jenerik üst düzey uzantılardaki alan adları için mahkeme dışı bir hakem süreci öngörmektedir. Şikâyetler, akredite uyuşmazlık çözüm merkezlerine yapılmaktadır; bunların en yoğun kullanılanı WIPO Tahkim ve Arabuluculuk Merkezi'dir. Süreç tamamen yazılı yürütülmekte ve çoğu dosyada yaklaşık iki ay içinde karara bağlanmaktadır.

UDRP, alan adı uyuşmazlıklarını mahkeme kapısına gitmeden çözen yazılı bir hakem sürecidir.

Üç Kümülatif Şart

UDRP'de başarı, üç şartın birlikte ispatına bağlıdır. Birincisi, alan adının şikâyetçinin hak sahibi olduğu marka ile aynı veya iltibas oluşturacak derecede benzer olmasıdır. İkincisi, alan adı sahibinin alan adı üzerinde hak veya meşru menfaatinin bulunmamasıdır. Üçüncüsü, alan adının kötü niyetle tescil edilmiş ve kullanılıyor olmasıdır. Bu üç şart kümülatiftir; birinin dahi ispatlanamaması şikâyetin reddine yol açmaktadır.

Politika, kötü niyete karine oluşturan halleri örnekleyerek saymaktadır: alan adının esas olarak marka sahibine veya rakibine masrafların üzerinde bir bedelle satılmak amacıyla alınması, marka sahibinin markasını alan adına taşımasının engellenmesi amacıyla hareket edilmesi, rakibin ticari faaliyetinin sekteye uğratılması amacı ve markayla karışıklık yaratarak ticari kazanç için internet kullanıcılarının siteye çekilmesi bu örnekler arasındadır.

“UDRP'de ispatın konusu alan adının kendisi değil, alan adı sahibinin niyetidir.”

Sürecin İşleyişi ve Sonuçları

Şikâyetin sunulmasının ardından alan adı sahibine cevap süresi tanınmakta, ardından dosya bir veya üç kişilik hakem heyetine tevdi edilmektedir. Heyetin verebileceği kararlar sınırlıdır: şikâyetin reddi, alan adının iptali veya alan adının şikâyetçiye devri. Tazminata hükmedilmemektedir. Devir veya iptal kararı verildiğinde tescil kuruluşu, kararın uygulanmasından önce on iş günü beklemektedir; bu süre içinde alan adı sahibi yetkili bir mahkemede dava açtığını belgelerse uygulama, yargılamanın sonucuna kadar durmaktadır. Uygulamada dosyaların büyük çoğunluğu bu aşamaya gelmeden, hakem kararıyla kesin biçimde sonuçlanmaktadır.

.tr Uzantısında Durum

Türkiye'nin ülke kodu uzantısı olan .tr alan adları, UDRP kapsamında değildir. Bu uzantıdaki uyuşmazlıklar, TRABİS sistemi çerçevesinde yetkilendirilen uyuşmazlık çözüm hizmet sağlayıcıları eliyle, benzer bir mantıkla ancak ayrı usul kurallarıyla çözülmektedir. Marka portföyü hem küresel uzantıları hem .tr uzantısını kapsayan işletmelerin, iki rejimin farklarını gözeten bütünleşik bir alan adı stratejisi kurması gerekmektedir. Her iki rejimde de ortak payda değişmemektedir: tescilli ve belgelenebilir bir marka hakkı, sürecin vazgeçilmez dayanağıdır.

Özet İlkeler

  • UDRP, jenerik üst düzey uzantılardaki alan adı uyuşmazlıkları için mahkeme dışı hakem süreci sunmaktadır.
  • Başarı, benzerlik, hak veya meşru menfaat yokluğu ve kötü niyet şartlarının kümülatif ispatına bağlıdır.
  • Süreç yazılı yürütülmekte ve çoğu dosya yaklaşık iki ayda sonuçlanmaktadır.
  • Heyet yalnızca ret, iptal veya devir kararı verebilmekte, tazminata hükmedememektedir.
  • Devir kararının uygulanması için tescil kuruluşu on iş günü beklemektedir; süresinde açılan dava uygulamayı durdurmaktadır.
  • .tr uzantısı UDRP kapsamında değildir; TRABİS çerçevesindeki ayrı mekanizmaya tabidir.

Devin Patent, alan adı izleme ve alan adı stratejilerinin marka portföyüyle uyumlu kurulması konusunda vekillik hizmeti sunmaktadır. UDRP şikâyetlerinin ve .tr uyuşmazlıklarının yürütülmesi, çözüm ortağımız Devin Law & IP tarafından üstlenilmektedir.

Kaynaklar

  • ICANN, Uniform Domain Name Dispute Resolution Policy (icann.org)
  • WIPO Tahkim ve Arabuluculuk Merkezi, alan adı uyuşmazlık çözümü (wipo.int/amc)
  • 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu, m. 7 (mevzuat.gov.tr)