Ana Sayfa Hakkımızda Hizmetler Ödüller Ekip Yayınlar Kariyer İletişim TÜRKÇEENGLISH Devin Law & IP — İstanbul
← Tüm Yayınlar
KategoriMarka
Yayın Tarihi28 Ağustos 2026
Yazarlar
Uğurcan TekinOrtak
Alican TekinOrtak

Marka İtiraz Süreçlerinde Kullanım İspatı: Beş Yıllık Markaların Sınavı

Marka tescili, sahibine süresiz bir koruma vaat etmemektedir. Tescil edilen ancak kullanılmayan marka, zamanla savunma gücünü yitirmektedir. 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu'nun 19 uncu maddesinin ikinci fıkrası, bu ilkenin itiraz süreçlerindeki en somut görünümüdür. Yayıma itiraz eden marka sahibinin markası, itiraza konu başvurunun başvuru veya rüçhan tarihinde en az beş yıldır tescilli ise, başvuru sahibi itiraz sahibinden kullanım ispatı talep edebilmektedir.

Talep üzerine itiraz sahibi, markasını itiraza konu mal ve hizmetler bakımından Türkiye'de ciddi biçimde kullandığını veya kullanmamaya ilişkin haklı sebepleri bulunduğunu ispat etmek zorundadır. İspat yükü yerine getirilemezse itiraz, kullanımı ispatlanamayan mal ve hizmetler yönünden reddedilmektedir. Diğer bir ifadeyle kullanım ispatı, tescilli marka sahibinin elindeki itiraz silahını ancak fiilen kullandığı mal ve hizmetler ölçüsünde işler kılmaktadır.

Kullanım ispatı, markanın piyasada fiilen var olduğunu gösteren delillerle yerine getirilmektedir.

Ciddi Kullanım Nedir?

Kanunun aradığı kullanım, göstermelik kullanım değildir. Ciddi kullanım, markanın tescil edildiği mal ve hizmetler için piyasada gerçek bir ticari varlık oluşturacak biçimde kullanılmasıdır. Sırf hakkı ayakta tutmak amacıyla yapılan sembolik satışlar bu niteliği taşımamaktadır. Kullanımın Türkiye'de gerçekleşmesi gerekmektedir. Yalnızca yurt dışına yönelik faaliyet kural olarak yeterli değildir; ancak Kanun, markanın sadece ihracat amacıyla mal veya ambalajlarında kullanılmasını da kullanım saymaktadır.

Kanun ayrıca iki önemli esneklik tanımaktadır. Markanın ayırt edici karakteri değiştirilmeden farklı unsurlarla kullanılması kullanım sayılmaktadır. Markanın sahibinin izni ile üçüncü kişiler, örneğin lisans alanlar tarafından kullanılması da marka sahibi adına kullanım kabul edilmektedir. Buna karşılık markanın tescil kapsamı dışındaki mal ve hizmetlerde kullanılması, tescilli mal ve hizmetler yönünden ispat değeri taşımamaktadır.

Hangi Deliller İşe Yaramaktadır?

Uygulamada kullanım ispatının başarısı, delil dosyasının kalitesine bağlıdır. Faturalar en güçlü delil grubunu oluşturmaktadır; ancak faturada markanın, tarihin ve mal veya hizmetin açıkça görünmesi gerekmektedir. Yalnızca şirket unvanını gösteren, marka ibaresini içermeyen faturalar zayıf kalmaktadır. Kataloglar, fiyat listeleri, ambalaj örnekleri, reklam ve tanıtım harcamalarına ilişkin belgeler, fuar katılımları ve tarih damgası taşıyan internet arşiv kayıtları destekleyici delillerdir. Delillerin ilgili beş yıllık döneme tarihlenebilir olması esastır; tarihsiz deliller çoğu zaman değerlendirme dışı kalmaktadır.

“Kullanım ispatında kazanan taraf, en çok satan değil, satışını en iyi belgeleyen taraftır.”

Başvuru Sahibi Yönünden Stratejik Değer

Kullanım ispatı talebi, başvuru sahibi için etkili ancak dikkatle kullanılması gereken bir savunma aracıdır. Talep, itiraza karşı görüş sunma süresi içinde ileri sürülmelidir. İtiraz sahibinin markası beş yıllık süreyi doldurmuşsa ve piyasada aktif kullanım gözlenmiyorsa, talep itirazın tamamen veya kısmen reddi ile sonuçlanabilmektedir. Kısmi ispat halinde itiraz, yalnızca kullanımı ispatlanan mal ve hizmetler esas alınarak incelenmektedir. Bu da benzerlik değerlendirmesinin kapsamını başvuru sahibi lehine daraltmaktadır.

Marka Sahibi Yönünden Alınacak Dersler

Marka portföyü yöneten işletmeler bakımından kullanım ispatı, arşiv disiplini gerektirmektedir. Markalı faturaların, katalogların ve tanıtım materyallerinin düzenli olarak saklanması, ihtiyaç anında beş yıllık dönemi kapsayan bir delil dosyasının hızla oluşturulabilmesini sağlamaktadır. Kullanılmayan mal ve hizmet sınıflarını kapsayan geniş tesciller ise itiraz süreçlerinde görünürde güçlü, gerçekte kırılgan bir koruma sunmaktadır.

Özet İlkeler

  • Kullanım ispatı talebi, itiraza dayanak markanın başvuru veya rüçhan tarihinde en az beş yıldır tescilli olması halinde mümkündür.
  • İspat yükü itiraz sahibindedir; ispat edilemeyen mal ve hizmetler yönünden itiraz reddedilmektedir.
  • Aranan kullanım, Türkiye'de gerçekleşen ciddi kullanımdır; sembolik kullanım yeterli değildir.
  • Ayırt edici karakter korunarak farklı unsurlarla kullanım ve izinli üçüncü kişi kullanımı, kullanım sayılmaktadır.
  • Sadece ihracat amacıyla mal veya ambalaj üzerinde kullanım da kullanım kabul edilmektedir.
  • Tarihlenebilir ve markayı gösteren deliller esastır; arşiv disiplini sürecin anahtarıdır.

Devin Patent, itiraz süreçlerinde kullanım ispatı taleplerinin ileri sürülmesi ve delil dosyalarının hazırlanması konularında marka vekilliği hizmeti sunmaktadır. Kullanım ispatına bağlı hükümsüzlük ve iptal davaları bakımından hukuki değerlendirme, çözüm ortağımız Devin Law & IP tarafından yürütülmektedir.

Kaynaklar

  • 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu, m. 9 ve m. 19 (mevzuat.gov.tr)
  • Türk Patent ve Marka Kurumu, yayıma itiraz ve kullanım ispatına ilişkin kılavuzlar (turkpatent.gov.tr)