Ana Sayfa Hakkımızda Hizmetler Ödüller Ekip Yayınlar Kariyer İletişim TÜRKÇEENGLISH Devin Law & IP — İstanbul
← Tüm Yayınlar
KategoriMarka
Yayın Tarihi28 Ağustos 2026
Yazarlar
Uğurcan TekinOrtak
Mehmet Kerem KüçükMarka ve Patent Uzmanı

Rüçhan Hakkı: Uluslararası Başvuru Stratejisinin Görünmez Takvimi

Sınai mülkiyet hakları ülkeseldir; Türkiye'deki tescil, kendiliğinden yurt dışında koruma sağlamamaktadır. Her ülkede ayrı başvuru gerekliliği ise bir zamanlama sorunu doğurmaktadır: başvurular arasındaki sürede üçüncü kişiler aynı işaret veya buluş için başvuru yapabilmekte, patentte ise aradan geçen sürede gerçekleşen açıklamalar yenilik değerlendirmesini tehlikeye atabilmektedir. Rüçhan hakkı, tam olarak bu sorunu çözmek için tasarlanmış bir mekanizmadır.

Sınai Mülkiyetin Korunması Hakkında Paris Sözleşmesi'nden doğan ve Sınai Mülkiyet Kanunu'nun rüçhan hükümlerine de yansıyan kural şudur: bir sözleşme ülkesinde usulüne uygun ilk başvuruyu yapan kişi, marka ve tasarımlarda altı ay, patent ve faydalı modellerde on iki ay içinde diğer sözleşme ülkelerinde yapacağı başvurularda rüçhan hakkından yararlanmaktadır. Rüçhan hakkına dayanılan sonraki başvuru, ilk başvurunun tarihinde yapılmış gibi değerlendirilmektedir.

Rüçhan süresi içinde yapılan sonraki başvurular, ilk başvurunun tarihine geri çekilmektedir.

Rüçhanın Pratik Etkisi

Rüçhanın etkisi en net iki senaryoda görülmektedir. İlk senaryo, arada yapılan üçüncü kişi başvurularıdır: Türkiye'de ocak ayında marka başvurusu yapan bir işletme, haziran ayına kadar başvuracağı ülkelerde, şubat ayında yapılmış bir üçüncü kişi başvurusunun önüne geçmektedir. İkinci senaryo patente özgüdür: ilk başvurudan sonra yapılan tanıtımlar, fuar sunumları ve yayınlar, rüçhan süresi içinde yapılan yabancı başvurular bakımından ilk başvuru tarihi esas alındığından, yeniliği ortadan kaldırmamaktadır. Rüçhan süresi kaçırıldığında ise bu koruma kalkanı düşmekte; başvuru sahibinin kendi tanıtımı dahi kendi patentinin karşısına delil olarak çıkabilmektedir.

“Rüçhan süresi, uluslararası koruma stratejisinin sessizce işleyen kum saatidir.”

Sergi Rüçhanı

Kanun, başvuru rüçhanının yanında sergi rüçhanını da tanımaktadır. Ürünlerini resmî veya resmî nitelikte sayılan sergilerde sergileyen kişiler, sergileme tarihinden itibaren işleyen süre içinde başvuru yapmaları halinde rüçhandan yararlanabilmektedir. Fuar katılımlarının yoğun olduğu sektörlerde sergi rüçhanı, başvuru öncesi tanıtım ihtiyacı ile hak koruması arasındaki gerilimi yöneten kullanışlı bir araçtır. Bununla birlikte sergi rüçhanının belgelendirme şartları sıkıdır; serginin niteliğinin ve sergileme tarihinin usulüne uygun biçimde belgelenmesi gerekmektedir.

Stratejik Kullanım: Takvim Yönetimi

Rüçhan hakkı, uluslararası başvuru maliyetlerini zamana yayan bir planlama aracı olarak da işlev görmektedir. İlk başvuruyu Türkiye'de yapan bir işletme, altı veya on iki aylık süreyi pazar araştırması, yatırımcı görüşmeleri ve bütçe planlaması için kullanabilmekte; hangi ülkelerde korumaya gerçekten ihtiyaç duyduğuna bu süre içinde karar verebilmektedir. Madrid, Lahey ve PCT gibi uluslararası başvuru sistemleri de rüçhan talebiyle birlikte çalışmakta, ilk başvurunun tarihini uluslararası aşamaya taşıyabilmektedir. Kritik nokta, rüçhan taleplerinin sonraki başvuruda usulüne uygun biçimde ileri sürülmesi ve ilk başvuruya ilişkin belgelerin süresi içinde sunulmasıdır.

Özet İlkeler

  • Rüçhan süresi marka ve tasarımda altı ay, patent ve faydalı modelde on iki aydır.
  • Rüçhana dayanan sonraki başvuru, ilk başvuru tarihinde yapılmış gibi değerlendirilmektedir.
  • Rüçhan, aradaki üçüncü kişi başvurularının ve patentte ara dönem açıklamalarının etkisini bertaraf etmektedir.
  • Sergi rüçhanı, usulüne uygun belgeleme şartıyla ayrı bir rüçhan imkânı sunmaktadır.
  • Rüçhan süresi, uluslararası başvuru bütçesinin ve ülke seçiminin planlanması için stratejik bir pencere olarak kullanılmalıdır.

Devin Patent, rüçhan taleplerinin yönetimi ile Madrid, Lahey ve PCT sistemleri üzerinden uluslararası başvuru stratejilerinin kurulması konusunda vekillik hizmeti sunmaktadır. Rüçhan hakkına bağlı uyuşmazlıklar, çözüm ortağımız Devin Law & IP tarafından yürütülmektedir.

Kaynaklar

  • Sınai Mülkiyetin Korunması Hakkında Paris Sözleşmesi
  • 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu'nun rüçhan hakkına ilişkin hükümleri (mevzuat.gov.tr)
  • Türk Patent ve Marka Kurumu, rüçhan talebine ilişkin kılavuzlar (turkpatent.gov.tr)