Ana Sayfa Hakkımızda Hizmetler Ödüller Ekip Yayınlar Kariyer İletişim TÜRKÇEENGLISH Devin Law & IP — İstanbul
← Tüm Yayınlar
KategoriMarka
Yayın Tarihi26 Ağustos 2026
Yazarlar
Uğurcan TekinOrtak
Alican TekinOrtak

Hak Kaybının En Sessiz Yolu: Yenileme Takvimi ve Bülten İzleme

Tescil belgesi elden ele dolaşır, çerçeveletilip duvara asılır; oysa hakkı ayakta tutan şey belge değil, arkasındaki takvimdir. Yenileme pencereleri, yıllık ücret vadeleri, bülten tarama aralıkları ve itiraz süreleri birbirinden bağımsız işler ve hiçbiri kaçıranı beklemez. Bu yazıda o takvimin parçalarını tek tek ele alıyor, her birinde sürenin nereden işlemeye başladığını ve kaçırmanın gerçekte neye mal olduğunu anlatıyoruz.

Marka Yenilemesi: Altı Artı Altı

6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu'nun 23'üncü maddesine göre tescilli markanın koruma süresi başvuru tarihinden itibaren on yıldır ve onar yıllık dönemler hâlinde yenilenir. Yenileme talebinin, koruma süresinin dolduğu tarihten önceki altı ay içinde yapılması ve ücretin ödendiğine ilişkin bilginin aynı süre içinde Kuruma sunulması gerekir. Bu pencere kaçırılırsa iş bitmiş değildir; sürenin dolmasından itibaren altı ay boyunca, bu kez ek ücretle yenileme hâlâ mümkündür.

Ek ücretin boyutu, gecikmenin bedelini kendiliğinden anlatır. 2026 tarifesinde iki sınıfa kadar olağan yenileme 8.730 TL iken, koruma süresi dolmuş markanın yenilenmesi 15.420 TL'dir; ilave sınıf başına ücret de 750 TL'den 1.310 TL'ye çıkar. Yani takvimi bir gün kaçırmanın maliyeti, neredeyse ikinci bir yenileme ücretidir — üstelik bu, işin yalnızca para tarafıdır.

Gözden kaçan bir imkânı da burada analım: 23'üncü maddenin üçüncü fıkrası markanın, kapsamındaki mal ve hizmetlerin yalnızca bir kısmı için yenilenmesine izin verir. Yıllar içinde fiilen kullanılmayan sınıflar birikmişse, yenileme dönemi bunları eleyip hem ücreti düşürmenin hem de kullanılmayan sınıfların davet ettiği iptal riskini azaltmanın doğru anıdır. Portföy gözden geçirmesi için yenileme döneminden daha uygun bir vesile yoktur.

Takvim tek değildir: her hak türünün, her ülkenin ve her uluslararası sistemin kendi saati işler.

Süresi Dolan Marka Tamamen Sahipsiz Kalmaz — Ama Neredeyse

Yenilenmeyen markanın akıbetini yumuşatan tek hüküm, 6'ncı maddenin sekizinci fıkrasıdır: koruma süresinin yenilenmeme sebebiyle dolmasından itibaren iki yıl içinde yapılan aynı veya benzer başvurulara karşı, önceki marka sahibi itiraz edebilir — bu iki yıl içinde markayı kullanmış olmak şartıyla.

Bu hükme güvenerek rahatlamadan önce üç şeye dikkat etmek gerekir. Birincisi, hüküm nispi ret nedenidir; Kurum kendiliğinden uygulamaz, itirazı eski sahibin yapması gerekir. İkincisi, itiraz edebilmek için başvuruyu görmek gerekir; bu da bülten izlemesinin sürmesi demektir. Üçüncüsü, kullanım şartı vardır: markayı bırakmış bir sahibin bu korumadan yararlanması fiilen mümkün olmaz. Kısacası altıncı maddenin sekizinci fıkrası bir sigorta değil, olsa olsa iki yıllık bir yumuşatıcıdır; sürenin sonunda işaret herkese açılır.

Tasarım ve Patentte Aynı Mantık, Farklı Saatler

Tasarımda 69'uncu madde aynı düzeni kurar: koruma başvurudan itibaren beş yıldır, beşer yıllık dönemlerle toplam yirmi beş yıla kadar uzatılabilir; yenileme talebi sürenin dolmasından önceki altı ayda yapılır, kaçırılırsa altı ay boyunca ek ücretle telafi edilebilir. 2026 tarifesinde tek tasarımın olağan yenilemesi 6.340 TL, süresi geçmiş yenilemesi 11.120 TL'dir. Yenilenmeyen tasarımın hakkı, sürenin bittiği tarihte kendiliğinden sona erer.

Patentte ise yenileme yoktur; onun yerine her yıl işleyen bir vade vardır. 101'inci maddeye göre yıllık ücretler, başvuru tarihinden itibaren ikinci yılın dolduğu tarihte ve izleyen her yıl aynı gün muaccel olur. Vadesinde ödenmeyen ücret, ek ücretle birlikte altı ay içinde ödenebilir; o da geçerse patent hakkı sona erer. Kanun son bir kapı bırakır: sona ermenin sahibine bildirilmesinden itibaren iki ay içinde telafi ücreti ödenirse hak, ödeme tarihinden itibaren yeniden kazanılır. Ne var ki beşinci fıkra uyarınca aradaki dönemde üçüncü kişilerin iyi niyetle kazandıkları haklar saklıdır — yani geri dönülen patent, gidilenle aynı patent olmayabilir.

“Kurumdan hatırlatma beklemek, portföy yönetimi değildir. Hatırlatma gelir, gelmeyebilir de; süre ise her hâlükârda işler.”

Kurum Hatırlatıyor — Ama Sorumluluğu Almıyor

TÜRKPATENT, Ocak 2023'ten bu yana marka ve tasarım yenilemeleri için son tarihten bir ay önce başvuru sahibine ve vekile otomatik e-posta bildirimi gönderiyor. Yerinde bir hizmet; ancak Kurumun duyurusundaki kayıt açıktır: bu bildirimler tebligat yerine geçmez, yalnızca bilgilendirme amaçlıdır. Bildirimin gelmemesi süreyi durdurmaz, hak kaybını da mazur göstermez. Kanunun sistematiği de aynı yöndedir: 23'üncü madde yenilemeyi açıkça marka sahibinin yapacağı bir işlem olarak kurar; Kuruma hatırlatma yükümlülüğü yükleyen hiçbir hüküm yoktur.

Bunun bir de sicil boyutu vardır. Bildirimler sicildeki adrese ve sicildeki vekile gider. Unvan değişikliği işlenmemiş, devir kaydedilmemiş ya da vekil ilişkisi güncellenmemiş bir dosyada hatırlatma, dosyayla ilgisi kalmamış birinin posta kutusuna düşer. Sicil güncelliği ile süre takibi, ayrı işler gibi görünse de aynı zincirin halkalarıdır.

İzleme: İki Aylık Sürenin Tek Panzehiri

Takvimin öbür yüzü, başkalarının başvurularıdır. Resmi Marka Bülteni ayda iki kez yayımlanır ve 18'inci madde uyarınca yayımlanan bir başvuruya itiraz süresi, yayım tarihinden itibaren iki aydır. Kurum, benzer marka sahiplerine tek tek haber vermez; süre, kimse görmese de işler. Benzer bir başvuru bu iki ay içinde fark edilmezse geriye kalan yollar — Kurul süreci, hükümsüzlük davası, idari iptal — hem daha pahalı hem daha uzundur.

Bu yüzden bülten izlemesi, portföyü olan herkes için tercih değil zorunluluktur. TÜRKPATENT'in çevrim içi araştırma araçları herkese açıktır; ancak her bülteni düzenli tarayıp benzerlik değerlendirmesi yapan ve süre kaçmadan rapor veren bir izleme düzeni, vekil eliyle yürüyen ayrı bir hizmettir. İzlemenin sıklığı da önemsiz bir ayrıntı değildir: ayda bir bakan, iki aylık sürenin ortalama yarısını baştan kaybetmiş olur.

Uluslararası Portföyde Saatler Çoğalır

Sınır ötesi portföyde her sistemin kendi takvimi vardır ve hiçbiri diğerine bakmaz. Madrid tescili, uluslararası tescil tarihinden itibaren on yılda bir doğrudan WIPO nezdinde yenilenir; sürenin dolmasından sonra altı aylık ek süre vardır ve ek ücret, temel yenileme ücretinin yarısıdır. Lahey'deki tasarım tescili beşer yıllık dönemlerle yine WIPO'da yenilenir. Avrupa patentinde yıllık ücretler, belge verilene kadar EPO'ya; belgeden sonra ise her ülkenin kendi ofisine — Türkiye'de geçerli kılınmış Avrupa patentlerinde TÜRKPATENT'e — ödenir.

En çok kaçırılan takvim ise Amerika'dadır. Madrid yoluyla elde edilmiş bir ABD tescilinin ayakta kalması için, ABD tescil tarihinden itibaren beşinci ve altıncı yıllar arasında, sonra her on yıllık dönemin son yılında USPTO'ya kullanım beyanı verilmesi gerekir; bu beyan, WIPO'daki on yıllık yenilemenin yerine geçmez. Aynı hak için iki ayrı merci, iki ayrı saat işletir ve birinin kaçması, diğerinin düzgün işlemesini anlamsız kılar.

Portföy Denetimi: Yılda Bir Kez Aynaya Bakmak

Bütün bu takvimlerin düzgün işlediğinden emin olmanın tek yolu, portföyü belli aralıklarla bütün olarak gözden geçirmektir. WIPO'nun fikri mülkiyet denetimi çerçevesi de aynı başlıkları sayar: varlık envanteri, koruma kapsamı ve boşluk analizi, sicil kayıtlarının güncelliği, kullanım durumu. Türk uygulamasına indirildiğinde bu, somut olarak üç soruya bakmak demektir.

  • Sicil güncel mi — devirler, unvan ve adres değişiklikleri, vekil kayıtları işlenmiş mi; hatırlatmalar ve tebligatlar doğru yere mi gidiyor?
  • Kullanım delili arşivi tutuluyor mu — faturalar, kataloglar, reklam harcamaları düzenli saklanıyor mu? Bu arşiv yalnızca olası bir kullanım ispatı talebine değil, 10 Ocak 2024'ten beri TÜRKPATENT önünde yürüyen idari iptallere ve süresi dolmuş markanın iki yıllık itiraz hakkındaki kullanım şartına da hazırlıktır.
  • Kapsam gerçeği yansıtıyor mu — tescilli sınıflar fiilî faaliyetle örtüşüyor mu; eksik sınıf ya da eksik ülke var mı, kullanılmayan sınıflar yenilemede elenebilir mi?

Bu gözden geçirmenin doğal zamanı, yenileme dönemleridir. Nasılsa dosya açılacaktır; açılmışken yalnızca ücret ödemek yerine portföyün tamamına bakmak, aynı emekle iki iş görmektir.

Kaynaklar

İlgili çalışma alanıSınai Mülkiyet Hukuku→

İlgili yazılar

MarkaSicil Zinciri: Noter Onayı Olmayan Tek Bir Devir Sonrasını Neden Batıl Kılar25 Ağustos 2026MarkaMarkanın İdari İptali: TÜRKPATENT Yolunun İlk Bilançosu18 Ağustos 2026MarkaMarka Başvurusuna İtiraz: İki Aylık Pencere ve Kullanım İspatı11 Ağustos 2026