Ana Sayfa Hakkımızda Hizmetler Ödüller Ekip Yayınlar Kariyer İletişim TÜRKÇEENGLISH Devin Law & IP — İstanbul
Endüstriyel Tasarım/Yayınlar

Endüstriyel Tasarım Tescili: On İki Aylık Hoşgörü Süresinin Gerçek Maliyeti

Yazarlar
Uğurcan TekinAlican TekinUğurcan Tekin · Alican Tekin
Yayım4 Ağustos 2026
Okuma süresi5 dk
← Tüm Yayınlar
KategoriEndüstriyel Tasarım
Yayım4 Ağustos 2026
Yazarlar
Uğurcan TekinOrtak
Alican TekinOrtak
İçindekiler01İki Şart, Tek Yenilik Ölçütü0257'nci Maddenin İkinci Fıkrası Aslında Ne Yapıyor?03Kimsenin Sözünü Etmediği Süre04Kurum Artık Yeniliği Resen İnceliyor05Altı Ay Değil, Üç Ay06Bilinmesinde Fayda Olan İki Başvuru Seçeneği07Türkiye'nin Ötesi08Kaynaklar
ÖzetSummary

Tasarım başvurularında en sık karşılaşılan görüşme, çoktan olup bitmiş bir fuarla ilgilidir. Müvekkil ürünü mart ayında sergilemiş, rakibin kopyası haziranda ortaya çıkmıştır; soru da tasarımın hâlâ tescil edilip edilemeyeceğidir. Cevap çoğu zaman evettir; dayanağı da 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu'nun 57'nci maddesinin ikinci fıkrasıdır. Asıl işe yarayan cevap ise hoşgörü süresinin ne yapmadığını anlatır; çünkü tasarım portföyleri tam da orada kaybedilir.

01
İki Şart, Tek Yenilik Ölçütü

Kanunun 55'inci maddesinin birinci fıkrasına göre tasarım; ürünün tamamının veya bir parçasının ya da üzerindeki süslemenin çizgi, şekil, biçim, renk, malzeme veya yüzey dokusu gibi özelliklerinden doğan görünümüdür. İkinci fıkra ürün kavramını geniş tutar: bilgisayar programları hariç, endüstriyel yolla veya elle üretilen her nesne; birleşik ürünler ve bunların parçaları; ambalajlar; birden çok nesnenin bir arada algılanan sunumları; grafik semboller ve tipografik yazı karakterleri. Dördüncü fıkra ise bundan sonraki her şeyi belirleyen ayrımı getirir: Kanun uyarınca tescil edilmiş tasarım tescilli tasarım, ilk kez Türkiye'de kamuya sunulmuş tasarım ise tescilsiz tasarım olarak korunur.

56'ncı madde korumanın iki şartını sayar. Dördüncü fıkradaki yenilik mutlaktır ve dünya ölçüsünde aranır: tescilli tasarımda başvuru veya rüçhan tarihinden, tescilsiz tasarımda kamuya ilk sunum tarihinden önce aynısı dünyanın herhangi bir yerinde kamuya sunulmamışsa tasarım yeni sayılır. Beşinci fıkradaki ayırt edici nitelik ise bilgilenmiş kullanıcı üzerinden ölçülür: tasarımın bu kullanıcıda bıraktığı genel izlenimin, karşılaştırılan tasarımın bıraktığı genel izlenimden farklı olması gerekir.

Yenilik dünya ölçüsünde arandığı için, bir katalog fotoğrafı tasarımın yeniliğini tescilli bir hak kadar kesin biçimde ortadan kaldırır.
02
57'nci Maddenin İkinci Fıkrası Aslında Ne Yapıyor?

Hoşgörü süresinin kuralı şu: koruma talep edilen tasarım, başvuru tarihinden veya rüçhan talebi varsa rüçhan tarihinden önceki on iki ay içinde tasarımcı ya da halefi tarafından, bunların izniyle üçüncü bir kişi tarafından yahut bu kişilerle olan ilişkinin kötüye kullanılması sonucunda kamuya sunulmuşsa, bu açıklama tasarımın yeniliğini ve ayırt edici niteliğini etkilemez.

Buradan üç sonuç çıkar; parayı ilgilendiren üçüncüsüdür. Birincisi, süre başvuru tarihinden geriye doğru hesaplanır: on iki ay, herhangi bir takvim döneminin sonundan değil, başvurunun fiilen yapıldığı günden geriye sayılır. İkincisi, kötüye kullanım hâli, güven ilişkisi içinde kendisine prototip gösterilen ve bunu yayımlayıveren üreticiyi de kapsar — sık görülen ve bu hüküm olmasa tasarımı bitirecek bir senaryodur bu. Üçüncüsü ve asıl belirleyici olanı: hoşgörü süresi yeniliğin bir istisnasıdır. Koruma süresini uzatmaz; kamuya sunumun kendisiyle işlemeye başlayan süreyi de durdurmaz.

03
Kimsenin Sözünü Etmediği Süre

69'uncu maddenin ikinci fıkrasına göre tescilsiz tasarımın koruma süresi, tasarımın kamuya ilk sunulduğu tarihten itibaren üç yıldır ve yenilenmez. İlk kez Türkiye'de kamuya sunulan tasarım böylece daha sunum gününden itibaren korunur; ne var ki bu koruma yalnızca kopyalamaya karşıdır. Nitekim 59'uncu maddenin ikinci fıkrası, tasarımı bağımsız çalışmasıyla geliştiren ve önceki tasarımdan makul olarak haberdar olması beklenemeyecek tasarımcının tasarımını tecavüz kapsamının açıkça dışında tutar.

“Mart ayında fuarda sergilenen ve ertesi şubatta başvurusu yapılan tasarım geçerli biçimde tescil edilir. Ama aynı tasarım, otuz altı aylık tescilsiz korumasının on bir ayını da tüketmiştir; o ayların her birinde yalnızca kopyalamaya karşı korunmuş, bağımsız yaratıma karşı korunmamıştır.”

Hoşgörü süresinin gizlediği pazarlık işte bu. Başvuruyu on bir ay geciktirmenin geçerlilik bakımından hiçbir bedeli yoktur; aradaki dönemde korumanın niteliği bakımından ise bedeli ağırdır. O dönemde hak sahibi kazanmak için kopyalamayı ispat etmek zorundadır; tescil başvurusunun tarihinden itibaren ise 59'uncu maddenin birinci fıkrası sayesinde buna gerek kalmaz. Ürünün ticari ömrü kısaysa ve taklit daha ilk sezonda ortaya çıkıyorsa — mobilya, aydınlatma, ambalaj ve tüketici ürünleri sektörlerinin çoğunda durum budur — birinci ayda başvurmakla on birinci ayda başvurmak arasındaki fark, elde tutulur bir hakla bir ispat sorunu arasındaki farktır.

04
Kurum Artık Yeniliği Resen İnceliyor

Önceki rejimden, yani 554 sayılı Kanun Hükmünde Kararname döneminden asıl esaslı kopuş burasıdır ve uygulamada hâlâ tam sindirilmiş değildir. 64'üncü maddenin altıncı fıkrası uyarınca Kurum, diğer sebeplerin yanı sıra, yeni olmadığını tespit ettiği tasarım başvurularını resen reddeder. Birinci ilâ beşinci fıkralardaki şeklî inceleme eskisi gibi sürer; ama araştırma sonucunda daha önce kamuya sunulmuş olduğu anlaşılan tasarım, kimsenin itirazı beklenmeden reddedilir.

İncelemenin kapsamı yenilikle sınırlıdır. Ayırt edici nitelik resen incelenmez; ancak itiraz yoluyla veya hükümsüzlük davasında gündeme gelir. Bunun pratik sonucu şudur: olumlu bir tescil kararı, başvuru sahiplerinin sandığından daha zayıf bir geçerlilik delilidir. Karar, Kurumun aynı bir önceki tasarıma rastlamadığını gösterir; tasarımın bilgilenmiş kullanıcıda farklı bir genel izlenim bıraktığını değil.

05
Altı Ay Değil, Üç Ay

67'nci maddeye göre üçüncü kişiler, yayım tarihinden itibaren üç ay içinde tasarım tescil belgesinin verilmesine itiraz edebilir; önceki Kanun Hükmünde Kararname döneminde bu süre altı aydı. İtiraz sebepleri arasında şunlar sayılır: 55'inci maddedeki tanıma girmeme; yenilik veya ayırt edici niteliğin bulunmaması; kamu düzenine veya genel ahlaka aykırılık; görünümün münhasıran teknik işlevin zorunlu kıldığı özelliklerden oluşması; zorunlu mekanik bağlantılar; Paris Sözleşmesi'nin 2'nci mükerrer 6'ncı maddesine aykırılık; 3'üncü madde kapsamı dışında kalan kişilerce başvuru yapılmış olması; kötüniyet ve hak sahipliği iddiası.

64'üncü madde uyarınca verilen ret kararlarına karşı, kararın bildiriminden itibaren iki ay içinde Yeniden İnceleme ve Değerlendirme Kurulu'na başvurulur; Kurul kararına karşı da iki ay içinde Ankara Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi'nde dava açılabilir. 156'ncı madde, Kurum kararlarına karşı açılacak davalarda bu mahkemeyi münhasıran görevli kılar.

06
Bilinmesinde Fayda Olan İki Başvuru Seçeneği

66'ncı maddedeki yayım erteleme, başvuru sahibine — başvuru anında ve yalnızca o anda — yayımın başvuru veya rüçhan tarihinden itibaren otuz ay ertelenmesini isteme imkânı verir. Erteleme boyunca görsel anlatım da dosya da üçüncü kişilerin incelemesine kapalıdır. Henüz piyasaya sürülmemiş bir ürün için bunun anlamı açıktır: tasarım, başvuru tarihi güvence altına alınmış hâlde dosyada bekler; rakipler ise onu lansmandan önce Bültenden okuyamaz.

Çoklu başvuru ise birden çok tasarımın tek başvuruda toplanmasına imkân verir. Kurum kılavuzu üst sınırı başvuru başına yüz tasarım olarak belirlemiştir; 61'inci madde de, süslemeler dışında, tasarımın kullanıldığı veya uygulandığı ürünlerin Locarno sınıflandırmasının aynı sınıfında yer almasını şart koşar. Seri hâlinde başvurulan bir koleksiyonda bu yol tasarım başına maliyeti ciddi ölçüde düşürür; karma bir portföyde ise hiç işe yaramaz.

07
Türkiye'nin Ötesi

Türkiye, Lahey Anlaşması'nın 1999 tarihli Cenevre Metni ile 1 Ocak 2005'ten beri bağlıdır. Tek bir uluslararası başvuruyla, aynı Locarno sınıfından en fazla yüz tasarım için koruma istenebilir; başvuru İngilizce, Fransızca veya İspanyolca yapılır, koruma süresi beş yıldır ve beşer yıllık dönemler hâlinde yenilenir. Belirlenen âkit tarafın hukuku daha uzun bir süre öngörüyorsa uluslararası tescil bundan yararlanır; Türkiye bakımından bu, 69'uncu maddenin birinci fıkrasındaki yirmi beş yıl demektir.

Avrupa Birliği'nde başvuru yapacaklar için çerçeve 2026'da köklü biçimde değişti. (AB) 2024/2822 sayılı Tüzük ile (AB) 2024/2823 sayılı Direktif'in getirdiği reform, 1 Temmuz 2026 itibarıyla bütünüyle uygulamaya girdi: tasarım görselleri artık MP4 video ve üç boyutlu dijital dosya olarak da sunulabiliyor, en fazla on statik görünüme izin veriliyor, Ofisle yazışmalar tamamen elektronik ortamda yürüyor ve tasarım tanımı animasyonu, hareketi, grafik kullanıcı arayüzlerini ve dijital ürünleri de kapsayacak biçimde genişletildi. Her iki ofis için birden başvuru programı hazırlayan Türk başvuru sahibinin artık şunu hesaba katması gerekir: bir AB başvurusunda gösterilebilecekler, klasik bir çizim setinin yakalayabileceğinin ötesine geçmiştir.

08
Kaynaklar
Uğurcan TekinOrtakAlican TekinOrtak
İlgili çalışma alanıSınai Mülkiyet Hukuku→

İlgili yazılar

Sınai Mülkiyet DavalarıMarka Hükümsüzlük Davaları: Sebepler, Sessiz Kalma ve İdari İptalden Farklar28 Ağustos 2026MarkaMarka İtiraz Süreçlerinde Kullanım İspatı: Beş Yıllık Markaların Sınavı28 Ağustos 2026MarkaMarka Lisans Sözleşmeleri: İnhisari ve Gayriinhisari Lisansın Hukuki Sonuçları28 Ağustos 2026