Ana Sayfa Hakkımızda Hizmetler Ödüller Ekip Yayınlar Kariyer İletişim TÜRKÇEENGLISH Devin Law & IP — İstanbul
← Tüm Yayınlar
KategoriEndüstriyel Tasarım
Yayın Tarihi4 Ağustos 2026
Yazarlar
Uğurcan TekinOrtak
Alican TekinOrtak

Endüstriyel Tasarım Tescili: On İki Aylık Hoşgörü Süresinin Gerçek Maliyeti

Tasarım başvurusunda en sık yapılan görüşme, çoktan geçmiş bir fuar hakkındadır. Müvekkil mart ayında sergilemiştir, rakibin kopyası haziranda çıkmıştır ve soru, tasarımın hâlâ tescil edilip edilemeyeceğidir. Cevap genellikle evettir ve dayanağı 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu'nun 57'nci maddesinin ikinci fıkrasıdır. Daha faydalı cevap ise hoşgörü süresinin ne yapmadığını anlatır; çünkü tasarım portföyleri orada kaybedilir.

İki Şart, Tek Bir Yenilik Ölçütü

55'inci maddenin birinci fıkrası tasarımı, ürünün tümünün veya bir parçasının ya da üzerindeki süslemenin çizgi, şekil, biçim, renk, malzeme veya yüzey dokusu gibi özelliklerinden kaynaklanan görünümü olarak tanımlıyor. İkinci fıkra ürünü geniş tutuyor: bilgisayar programları hariç olmak üzere endüstriyel yolla veya elle üretilen herhangi bir nesne, birleşik ürünler ve bunları oluşturan parçalar, ambalaj gibi nesneler, birden çok nesnenin bir arada algılanan sunumları, grafik sembolleri ve tipografik karakterler. Dördüncü fıkra ise sonraki her şeyi belirleyen ayrımı yapıyor: tasarım, Kanun uyarınca tescil edilmişse tescilli tasarım, ilk kez Türkiye'de kamuya sunulmuşsa tescilsiz tasarım olarak korunuyor.

56'ncı madde iki şartı koyuyor. Dördüncü fıkradaki yenilik mutlak ve dünya çapında: tescilli tasarım için başvuru veya rüçhan tarihinden, tescilsiz tasarım için ilk kamuya sunum tarihinden önce dünyanın herhangi bir yerinde aynısı kamuya sunulmamışsa tasarım yenidir. Beşinci fıkradaki ayırt edici nitelik ise bilgilenmiş kullanıcı üzerinde bıraktığı genel izlenimin, karşılaştırılan tasarımın bıraktığı genel izlenimden farklı olmasıyla ölçülüyor.

Dünya çapında yenilik, bir katalog fotoğrafının tasarımı tescilli bir hak kadar etkili biçimde yok etmesi demektir.

57'nci Maddenin İkinci Fıkrası Ne Yapıyor

Hoşgörü süresi, koruma talep edilen tasarımın başvuru tarihinden veya rüçhan talebi varsa rüçhan tarihinden önceki on iki ay içinde tasarımcı veya halefi ya da bu kişilerin izniyle üçüncü bir kişi tarafından veya tasarımcı ya da halefleriyle olan ilişkinin kötüye kullanımı sonucu kamuya sunulması hâlinde, bu açıklamanın tasarımın yeniliğini ve ayırt edici niteliğini etkilemeyeceğini öngörüyor.

Bundan üç sonuç çıkıyor ve parayla ilgili olanı üçüncüsü. Birincisi, süre başvuru tarihinden geriye doğru işliyor; yani on iki ay, başvurunun fiilen yapıldığı tarihten sayılıyor, herhangi bir takvim döneminin sonundan değil. İkincisi, kötüye kullanım hâli, güven ilişkisi içinde prototip gösterilen ve sonra bunu yayımlayan üreticiyi kapsıyor — yaygın ve aksi hâlde öldürücü bir senaryo. Üçüncüsü ve belirleyici olanı, hoşgörü süresi yeniliğe getirilmiş bir istisnadır. Koruma süresinin uzatılması değildir ve açıklamanın kendisinin başlattığı süreyi askıya almaz.

Kimsenin Söz Etmediği Süre

69'uncu maddenin ikinci fıkrası, tescilsiz tasarımların koruma süresinin, koruma talep edilen tasarımın kamuya ilk sunulduğu tarihten itibaren üç yıl olduğunu ve yenilenemeyeceğini söylüyor. İlk kez Türkiye'de kamuya sunulan bir tasarım bu nedenle sunum gününden itibaren korunuyor — ancak yalnızca kopyalanmaya karşı. 59'uncu maddenin ikinci fıkrası, kendi bağımsız çalışması sonucu tasarımı geliştiren ve önceki tasarımı bilmesinin makul olmadığı kabul edilen tasarımcının tasarımını açıkça tecavüz kapsamı dışında bırakıyor.

“Mart ayında fuarda gösterilip izleyen şubatta başvurusu yapılan bir tasarım geçerli biçimde tescil edilir. Aynı tasarım, otuz altı aylık tescilsiz korumasının on birini de harcamıştır ve o ayların her birinde yalnızca kopyalanmaya karşı korunmuştur, bağımsız yaratıma karşı değil.”

Hoşgörü süresinin gizlediği denge budur. Başvuruyu on bir ay beklemek geçerlilik bakımından hiçbir şeye mal olmaz, aradaki korumanın niteliği bakımından her şeye mal olur. O aralıkta hak sahibinin başarılı olabilmesi için kopyalamayı ispat etmesi gerekir; tescilin başvuru tarihinden itibaren ise 59'uncu maddenin birinci fıkrası uyarınca buna gerek yoktur. Bir ürünün ticari ömrü kısaysa ve taklit ilk sezonda çıkıyorsa — ki bu mobilya, aydınlatma, ambalaj ve tüketici ürünleri sektörlerinin çoğunu tarif eder — birinci ayda başvurmakla on birinci ayda başvurmak arasındaki fark, uygulanabilir bir hakla bir ispat sorunu arasındaki farktır.

Kurum Artık Yenilik İncelemesi Yapıyor

Bu, 554 sayılı Kanun Hükmünde Kararname dönemiyle esasa ilişkin kopuş noktasıdır ve uygulamada hâlâ tam olarak içselleştirilmiş değildir. 64'üncü maddenin altıncı fıkrası uyarınca Kurum, diğer sebeplerin yanında yeni olmadığı tespit edilen tasarım tescil taleplerini resen reddediyor. Birinci ilâ beşinci fıkralardaki şekli inceleme eskisi gibi sürüyor; ancak araştırmada önceye ait olduğu görülen bir tasarım, itiraza gerek kalmadan reddediliyor.

İnceleme yenilikle sınırlı. Ayırt edici nitelik resen incelenmiyor; itiraz yoluyla veya hükümsüzlük davasında ileri sürülmesi gerekiyor. Pratik sonuç şu: olumlu bir tescil kararı, başvuru sahiplerinin varsaydığı kadar güçlü bir geçerlilik delili değildir. Kurumun aynı nitelikte önceki bir tasarım bulmadığını gösterir; tasarımın bilgilenmiş kullanıcı üzerinde farklı bir genel izlenim bıraktığını değil.

Altı Ay Değil, Üç Ay

67'nci madde uyarınca üçüncü kişiler, tasarım tescil belgesinin verilmesine karşı ilan tarihinden itibaren üç ay içinde itiraz edebiliyor. Önceki Kanun Hükmünde Kararname döneminde bu süre altı aydı. İtiraz sebepleri arasında 55'inci maddedeki tanıma uymama, yenilik veya ayırt edici nitelik yokluğu, kamu düzenine ya da genel ahlaka aykırılık, münhasıran teknik fonksiyonun zorunlu kıldığı görünüm özellikleri, zorunlu mekanik bağlantılar, Paris Sözleşmesi'nin 2'nci mükerrer 6'ncı maddesine aykırılık, 3'üncü madde kapsamı dışında kalan kişilerce yapılan başvuru, kötüniyet ve hak sahipliği iddiası yer alıyor.

64'üncü madde uyarınca verilen ret kararlarına karşı, bildirimden itibaren iki ay içinde Yeniden İnceleme ve Değerlendirme Kurulu'na itiraz ediliyor; Kurul kararına karşı da iki ay içinde Ankara Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi'nde dava açılabiliyor. 156'ncı madde, Kurum kararlarına karşı açılacak davalarda bu mahkemeyi münhasıran görevli ve yetkili kılıyor.

Bilinmesi Gereken İki Başvuru Seçeneği

66'ncı maddedeki yayım erteleme, başvuru sahibine başvuruyla birlikte ve yalnızca o anda, yayımın başvuru veya rüçhan tarihinden itibaren otuz ay süreyle ertelenmesini talep etme imkânı veriyor. Erteleme süresince görsel anlatım ve dosya üçüncü kişilerin incelemesine kapalı. Bu, henüz piyasaya çıkmamış bir ürün için önemli: tasarım başvuru tarihi güvenceye alınmış olarak dosyada durur, ancak rakipler lansmandan önce Bültenden okuyamaz.

Çoklu başvuru, tek bir başvuruda birden fazla tasarıma imkân tanıyor. Kurumun kılavuzu üst sınırı başvuru başına yüz tasarım olarak belirliyor; 61'inci madde ise süslemeler hariç olmak üzere, tasarımın kullanıldığı veya uygulandığı ürünlerin Locarno sınıflandırmasında aynı sınıfa dâhil olmasını arıyor. Seri hâlinde başvurulan bir koleksiyon için bu, tasarım başına maliyeti belirgin biçimde düşürür; karma bir portföy için ise hiç uygulanmaz.

Türkiye'nin Ötesi

Türkiye, Lahey Anlaşması'nın 1999 Cenevre Metni ile 1 Ocak 2005'ten bu yana bağlı. Tek bir uluslararası başvuru, aynı Locarno sınıfına ait yüz tasarıma kadar kapsayabiliyor; başvuru İngilizce, Fransızca veya İspanyolca yapılıyor ve koruma beş yıl olup beşer yıllık dönemlerle yenileniyor. Belirlenen akit tarafın hukuku daha uzun bir süre öngörüyorsa uluslararası tescil o süreden yararlanıyor — Türkiye bakımından bu, 69'uncu maddenin birinci fıkrasındaki yirmi beş yıl demek.

Avrupa Birliği'nde başvuru yapanlar için çerçeve 2026'da esaslı biçimde değişti. (AB) 2024/2822 sayılı Tüzük ve (AB) 2024/2823 sayılı Direktif ile getirilen reform 1 Temmuz 2026'da tam olarak uygulanabilir hâle geldi: görsel anlatım artık MP4 video ve üç boyutlu dijital dosya olarak sunulabiliyor, en fazla on statik görünüme izin veriliyor, Ofisle iletişim tamamen elektronik yürüyor ve tasarım tanımı animasyonu, hareketi, grafik kullanıcı arayüzlerini ve dijital ürünleri kapsayacak şekilde genişletildi. Her iki ofis için başvuru programı hazırlayan Türk başvuru sahibi, artık bir AB başvurusunda anlatılabilecek olanın klasik bir teknik çizim setinin yakalayabileceğinden fazlası olduğunu varsaymalıdır.

Kaynaklar

İlgili çalışma alanıSınai Mülkiyet Hukuku→

İlgili yazılar

MarkaHak Kaybının En Sessiz Yolu: Yenileme Takvimi ve Bülten İzleme26 Ağustos 2026MarkaSicil Zinciri: Noter Onayı Olmayan Tek Bir Devir Sonrasını Neden Batıl Kılar25 Ağustos 2026MarkaMarkanın İdari İptali: TÜRKPATENT Yolunun İlk Bilançosu18 Ağustos 2026